حکمت چیست؟ ... علم چیست؟ ...

حکمت رسیدن به حق به واسطه علم است و حقیقت حق را درک کردن از طریق علم است . عالم از حکمت پدید امده است بهترین شناخت حکمت است و بدون حکمت هیچ شناختی وجود ندارد . حکمت است که ما را به این اگاهی می رساند و بدون این اگاهی ما جاهل هستیم . مفسران در قران از حکمت تفاسیر گوناگونی را بیان کرده اند: بعضی می گویند مراد نبوت است . بعضی می گویند شرایع و  علم حلال و حرام  . جمعی منظور از ان را دانش قران و عده ای رسیدن به حقیقت پیام خدا ذکر کرده اند .

فرق علم و حکمت : علم و حکمت هر دو اشاره به دانایی پروردگار دارند ولی حکمت معمولا جنبه های عملی را بیان می کند ولی علم جنبه های نظری را . وحکمت در انسان شناخت موجودات و انجام دادن کارهای خیر و پسندیده است .

امام موسی کاظم (ع) می فرمایند مراد از حکمت فهم و عقل است .

وازه حکمت در قران بیست(20) بار تکرار شده و اما کلمه علم صد و پنج (105)مرتبه در قران تکرار شده  

علم دارای مراتب است و تمام موجودات عالم هستی به نسبت خودشان دارای جنبه هایی از علم هستند برخلاف حکمت که فقط از ویزگیها و صفات ذی العقول است به عبارت دیگر همه موجودات افرینش جنبه هایی از علم را دارند ولی حکمت را خدا فقط به بعضی ها عطا فرموده است .

معنی علم و حکمت از دید علمای تعبیر خواب :

در علم تعبیر خواب علم به مثابه حوض تعریف شده است و حکمت به مثابه ابری بارنده .

حوض : ابن سیرین می گوید دیدن حوض در خواب علم و دانش است اگر ببیند همه اب حوض را خورد و برایش خوشگوار بود اگر از اهل علم باشد علمش زیاد می شود . کرمانی می گوید : اگر ببیند کنار حوض سبزه روییده است از علم خود بهره مند می شود و مردم نیز از علم او استفاده می کنند . اگر ببیند اب حوض تیره وتار است بر بدست اوردن علم با غم و اندوه دلالت دارد . حضرت صادق (ع) می فرماید : تعبیر دیدن حوض در خواب  بر چهار وجه است :1- مردم بامنفعت 2- مردی ثروتمند 3- جمع کردن مال 4- عالمی که از او کسب علم کنند و بهره مند شوند .

ابر :ابن سیرین می گوید :اگر ببیند ابر را از هوا گرفت و به زمین اورد کارش خوب و دارای مقام و منزلت و علم می شود . و اگر ببیند از ابر لباس دوخت و پوشید انقدرعلم و دانش کسب می کند که هیچکس ان اندازه ندارد . کرمانی می گوید : اگر ببیند ابر را جمع کرد یا برداشت و خورد در میان حکما ممتاز می گردد و در علم و دانش یگانه و بی همتا می گردد . جابر مغربی می گوید :اگر ببیند ابر می خورد معیشت و گذران زندگی او از راه علم و حکمت است و اگر ببیند در محل نشستن در خانه او ابر فرش شده به اندازه ان فرزندان و خانواده اش دارای علم و حکمت خواهند بود . دانیال (ع) می گوید : اگر کسی خود را در زیر ابر سفید بارنده ببیند خدای متعال به او علم و حکمت عطا می فرماید و مردم از علم و حکمت او بهره مند می شوند . حضرت صادق (ع) می فرماید : تعبیر ابر بر نه وجه است : 1- حکمت 2- ریاست 3- پادشاهی 4- رحمت 5- پرهیزگاری 6- عذاب 7- قحطی 8- بلا 9- فتنه

در اینجا به ذکر چند روایت از پیشوایان بزرگ اسلام در مورد ارزش علم و دانش می پردازیم :

1.      دانش را به هر کس بخواهد می دهد و به هرکس دانش عطا گردیده خیر فراوانی نیز داده شده است و جز خردمندان متذکر نمی گردند

2.      از امیرالمومنین در مورد خیر سوال شد فرمودند : خیر ان نیست که مال و اولاد تو زیاد باشد خیر انست که علم تو بسیار گردد نهج البلاغه ص 484

3.      امیر مومنان (ع) از پیامبر اکرم (ص) نقل می کند که زمانیکه قیامت برپا شود خون شهدا با قلم و دستخط دانشمندان سنجیده می شود و سرانجام قلم علما بر خون شهدا مقدم می گردد (بحار جلد 2 ص 16)

4.      از امام صادق (ع) نقل شده هنگامی که قیامت برپا شود خداوند عزوجل عالم و عابد را مبعوث می کند و به عابد گفته می شود روانه بهشت شو اما به عالم گفته می شود بایست و به خاطر تادیب خوبی که نسبت به انان انجام داده ای شفاعت کن (بحار جلد 2 ص 16)

5.      از امام باقر (ع) نقل شده :ارزش یک دانشمند مفید به حال اجتماع بیشتر از ارزش عبادت هفتاد هزار عابد است (بحار جلد 2 ص 18)

6.      امام علی (ع) می فرمایند : حکمت را هر کجا که باشد فرا گیر گاهی حکمت در سینه منافق است و بی تابی کند تا بیرون امده و با همدمانش در سینه مومن ارام گیرد

7.      امام علی (ع) می فرمایند : حکمت گمشده مومن است (حکمت 80)

8.      امام علی (ع) می فرمایند : حکمت را فرا گیر هرچند از منافقان باشد

9.      امام علی (ع) می فرمایند : ارزش هر کس به میزان دانایی و تخصص اوست (حکمت 80)

10.  و همچنین در خطبه 198 نهج البلاغه در مورد علم الهی می فرمایند : خدا از نعره حیوانات وحشی در کوه ها و بیابان ها و گناه و معصیت بندگان در خلوتگاه ها و امد و رفت ماهیان در دریاهای زرف و بهم خوردن ابها بر اثر وزش بادهای سخت اگاه است و گواهی می دهم که حضرت محمد (ص) برگزیده خدا سفیر وحی و رسول رحمت اوست

علم در لغتنامه دهخدا به شرح زیر معنی شده است :

یقین کردن (از منتهی الارب) (از اقرب الموارد) (از ناظم الاطبا)

دریافتن (منتهی الارب) ادراک (اقرب الموارد)

استوار کردن (از منتهی الارب) اتقان (از اقرب الموارد)

فضل (ناظم الاطبا)